सुन्तली दिमला ख्राङ्गारि तिबा गुन्द्रीफिरि स्योनताचिबा मुबा । थेला गोला क्वान कासे बाम्बा मुबा । ह्याल ह्याल लानिला होइसेरसे सुन्तलीला ल्हुइबिमा थेला गोरि लापलेप बेर्चिबा का थेन सानाङ छ्याबा का उन्चिबा मुबा । थेला ल्हुइरि माङ्ग्यार खाजिबाइ चोटपटक म्राङ्बा आरेमुबा । कानोन ब्योङ्ना लासि सुन्तलीला ल्हुइफिरि खाल्से आव्रmमण लाजि ? सुन्तलीला ख्यारख्युर पोप्बा भिडरि ल्हानानला ङ्योइबा चुनोन मुबा । म्हार्साङ हस्याङफस्याङ लासि भिडरि वाङ्जि ।

‘दिग्गि छेवररि स्याचिबा म्हिदा ल्हाउले चुह्राङ्बा खाराङ लासि ताजि ? चुनोन अक्कले क्यानाक्योरसेन चुदा सेबारि म्हाइजि ताला’, म्हार्साङसे क्रिङ्सिकेन ख्राङ्गाला कुनिरि चिचिबा सुन्तलीला ह्रेम्बो अक्कलेदा क्रिङ्जि । थेलिच्छा थेसे सुन्तलीला लि, ल्हुइ खान्दामान स्योम्सि स्यान्दो कवान पोपिन्जि । थेदुइ तेमा वडाचोहो धनजित नोन दोगाजिन्बा मुबा । ह्रेच्छाक लिच्छा दिमला हुइक्यामसाङ गाडी नोन दोगाजि । मानध्वज आकुसेन पुइसि सुन्तलीदा गाडीदोना सानिजि । म्हार्साङ, मानध्वज आकु थेन अक्कले नोन गाडीरि सुन्तलीतेन चिजि । गाडी भिड ख्योसि ङ्हाच्छा वाङ्जि । बैँसला दुइ सुन्तलीला आपा वीरमानला सुङरिन च्योचिबा गिक्खेन ह्वाइ मुबा, ‘सिन्धुलीगढी कोर्सिमा च्यामा सुन्तलीमाई... ।’ थेतासि थेसे ह्राङ्ला याकार जामेला मिन नोन थानपिन्जि, ‘सुन्तलीमाई’ । आपा थेन आमासे सुन्तलीमाई नोन बिसाइ नोन नाम्साबासे बिसाम सुन्तलीमाईदा ‘सुन्तली’ नोन बिमुबा । अक्कलेला दिमरि सुन्तली २१ दिङरिन चाङ दोसि वाङ्जि । गिक्खे कोला थेन मायुङदिमग्याम १० मिनेटला ग्यालाम तामाहेन्से थेला आपाआमासे तिक्खुरिन अक्कलेला सगुन स्वीकार लाजि । सातान ह्रापह्रुप ताचिबा ह्रोदा ह्रेम्बो बितोमा जाजाकार पेबा बिमा स्यान्दो सुन्तलीदा अक्कलेतेन ब्रेल्साङ लाबारि स्यान्दो पेताेबा आरेमुबा । थेसे ब्रेल्साङला सगुन आपाआमाला का गिरिन स्वीकार लाजि । सगुन थान्बा ला गि लिच्छा ख्रेला लारि धुमधामसे ब्रेल्साङ ताजि । गिक्खे कोला स्याहारतिसि चिबा अक्कलेला आमा नोन चाङ्छार ह्रो याङ्मा आउदिन ताङ्जि ।

अक्कले थेन सुन्तलीला ब्रेल्साङकि केवा ज्यानान लासि चलप तासि निसाइ नोन चुर्से ह्युलरि ह्रेङ्बा दुइहेन्से सशस्त्र सङ्घर्षसे सङ्कटग्रस्त नाछाल मुबा । नाम्सारि मुबा छारिब्योन खालाइ ह्रिरि ओम खालाइ फिह्युलरिक्यार मुबा । ब्रेल्साङ ताबा दिङ गिरिन सुन्तलीसे जामे लासाङदा केबा पिन्जि । जामे केमाहेन्से अक्कले थेन सुन्तलीदा दिम चलप लाबारि जाकि गाह्रो ताबारि चुजि । ङ्हीलान जाम्बुलिङ, म्हाङ तिगादाम्मान बिसाइ नोन थेनोन नाम्साला पिङ ह्रि थेन डुइ ब्ले नोन मुबा । मेलापात  थेन सास्हिङनाम्पा ग्याम जीविकोपार्जन लाबारि धौ धौ तामाहेन्से नाम्साला छारिब्योनरि सहर तासिकेन फिरग्यापह्युल निबा ताङ झान ल्हेबा मुबा । अक्कलेसे नोन दिमथेमेला सुखला लागि फिरग्यापह्युलला ग्यालाम वाङ्बा आप्ता लाजि । थेसे म्रिङ थेन आमाला न्हाब्याङ्ला बेरुवा रिङ चुङ्जि । ला डु लिच्छा ला कुला जामे ख्लासि अक्कले मलेसिया फ्याङ्जि । तिरे, ला गि, दिङ गि ताबान दुइ चुस्बान तोसोसे ङ्हाच्छा वाङ्जि । सुन्तली गिक्खेला बाङ्से ल्हानान ल्होछार दाङ्जि । हाङ्बा लाला लाबा थेन वर्खाला कादे होन थाजि ।  ख्राङ्गाला गाप्दारि सार्बा खालेम्हेन्दो थेन गुलाफला यौवन च्यासिकेन ल्हानान वसन्त थाल्ना लाजि । न्हा चिठी न्हा खबर तासाइ नोन थेसे बिमुबा, ‘ङाला अक्कले तिरेकुनु चुनोन म्हेन्दो सार्बाला वसन्तयामरि फ्लिकदोसि खासेला मुला ।’ तासाइ अहँ अक्कले फ्लिकदोसि आखानि । खुयु स्युइमि थेन जाजा जामेदा अक्कले फ्लिकदोसि खासेला भरोसा उन्बान सुन्तलीसे ज्याम्दी गाङजुगुदा च्यासिकेन दिङ कु थाजि । मेलापात, सिङ छे, वस्तुभाउ सोःसि नोन थेसे ब्रामा स्होबारि लोप्जि, आइराक स्होसि दिमला खर्च टारतिजि । मायुङ्दिमरि चेगाइ लाबा आमा सातानला लागि बिदा ताजिन्बा मुबा । खेप्पा आपा दिम ख्रुङ्सि चिबा मुबा । ज्योज्योआलेला चिबा सहररिक्यार मुबा । ह्रो बिसाइ नोन, नानाआङा बिसाइ नोन थेनोन खिम्जे जेठानी म्हार्साङ मुबा ।

दिम ख्लाबा १० दिङरि ल्होछारलान रे अक्कले लाहुरे दोसि नाम्सारि वाङ्जि तासाइ सुन्तलीला केवारि वसन्त आहिन, शिशिरला दुइ दोसिमाम । सातानह्राङ सुन्तली दिम व्हाराला धन्दा जिन्ना लासि भान्सारि वाङ्जि । ह्रेम्बो, स्युइमि थेन जामेदा ङ्यासेला कान ख्वाजि । थेलिच्छा थे जामे लासाङदा नाइबा तरखररि वाङ्जि । ‘जामेदा नाइसि मार खाउ होइ ।’ अक्कलेसे सुन्तलीदा छिँडीग्याम ङ्योइजि । सुन्तली मार फाप्मा आमा कोला खुसखुस लाबाकेन मुबा । थे ङामरिन निसि ब्लेक ख्याजि ।

‘दारेम कोलासे ग्यालाम ख्योल्जिम चाङ । चुसे चुह्राङ लालाम आदेबा मुबा । एसेगा सेम गोना लातोजि होइ ।’ स्युइमिला तामसे सुन्तलीला सेमरि सिम्बा वाङ्जि । थेसे ङ्हीलान लिरि च्याजि ।

‘ल्हाउ तिगा ताजि ले ? तिगाचा ग्यालाम ख्योल्स्ह्युजिले ह्राङ्से ?’ सुन्तलीसे ह्रोम्बोला लिरि च्यासिकेन ङ्योइजि । अक्कले लि ग्युरु लासि चिजि ।

‘स्यान्दोन बासि क्याजिम क्यानाक्योरसे । थे तामसोरका थेना लाबारि खाबाला चिम ।’ आमाचासे पाङ्जि । सुन्तली खङ्ग्रङ्ङ ताजि । सुख पिन्ना बिसि फिरग्यापह्युल निमा ह्रेम्बोसे छामो उपहार बापिन्ना बिबा थेसे सेमगिसे सुताइ डान्बा आरेमुबा । थेलिच्छा थेसे भरोसा, आशा थेन चेगाइला ब्रान्बादा मिग्याम ब्योङ्बारि चुजि ।

‘दारे सम्दीदाका तिगा बिसे ओम ? चाङ एसे नोन मायुङदा गोना सम्झाब आलासाम चुदामि एला आपा मायुङसे प्लेन ङ्ही ताना लासि थाला । ङा खुयुला लि च्यासिमाम मायुङदा सम्झाब लाउ होइ । ङा छोन्बो मुतेदोना माङ्ग्यार तिगा दाम्मान लागाइ, चु दिमरि एला ग्लारि खालाइदा वाङ्आपुङ ।’ सुन्तलीला स्युइमिसे जामेला या चुङ्सि सम्झाब लाजि । अक्कलेसे नोन जामे थेन सुन्तलीदा सुखरिन थान्ना बिसि ग्रान चाजि । ह्रेच्छाक लिच्छा सुन्तलीसे स्याँक्क नाप डुइजि । पछ्यौरीला कुनिसे मि फ्याजि ओम चाम क्रेसि फिरि निजि ।

चुह्राङ्लासि सुन्तलीला केवाला लय बिथालाप लाबारि दोगाबा अक्कले दुइ दुइरि दिमरि खाबा निबा लाजि । थेला दिम खाबानिबा खाइमा दिङ्ला ङ्हीरेम, खाइमा तिरेम ओम खाइमा दिङ ङ्ही सोम नोन ल्हागतिमुबा । दिम खामा जामे थेन आमादा चेगाइ उन्मुबा । सुन्तलीतेन सामान्य ताम जेक्खे तामुबा । थेला लागि अक्कले ह्रेम्बो आहिन, ह्रेमकोला मुबा । ह्रेम्बो म्रिङ न्हाङरि ताबा चेगाइ, कामवासना थेन डिक्बा सुन्तलीला लागि तिगाइ लेङ्बा आरेमुबा । अक्कलेफिरि थेला न्हा चिन्ता मुबा न्हा चासो नोन । जामेला ताङ्बा थेन लिउला ग्याम दाङ्बान थे ह्राङ्लान केवाला लयरि ब्योङ्चिजि ओम थे ह्राङ्नोन दोसि सोपिन्जि । मायुङ थेन दिमनाम्साला मेलापात, जात्रा, प्रिबा, काप्तोनरि सुन्तलीला क्रेप्सा सेलो व्हाइरि च्यार्मुबा । डम्फु ह्राप्बान थे सेलो भाकारिन डम्फुरे व्हाइरि तामाङ दोङराप, रिमठिम थेन ठुङ्बाला व्हाइ कोमुबा । फापरे भाकारि खाइमा वियोगान्त ओम खाइमा चेगाइला ज्याबाथाङ युसि कोमुबा । थेला डम्फुला लय खेप्पाखुयु ताङ्सिमाम ङ्यान्मुबा बिसाम छामेब्योनजुगु क्रेप्सा च्यार्सिन ख्लामुबा । थेकुनु नोन सुन्तली कोनला छेवररि रेगि स्यासिमाम दिमरि खासि म्हेर्बा मुबा । जामे लासाङ बिसाम आस्याङ दिमरिन चिबा मुबा । दिङ ङ्ही लिच्छा दिमरि फ्लिकदोसि खाबा अक्कले रेनाङ छेवररि चिसिमाम सुन्तली बिमा जाकि लिच्छा दिमरि खाबा मुबा । आइराकला सुररि दिमरि खाबा थेसे सुन्तलीला कोठाला म्रापरि ल्याक्पासे छेप्सि सुन्तलीदा गाप्सिन ख्लाजि ।

अस्पतालला तिसारि म्हेर्चिबा सुन्तलीसे गोल्छेसे मि ठ्वाङ्जि । काला पोका थेन सलाइनपानीला स्ट्यान्डजुगु थेला दायाँ बायाँ मुबा । सुन्तलीला योनीला सुङ थेन योनीमार्ग प्राकप्रपाक थिसि योनी न्हाङ्ला झिल्लीरि सुताइ नुप्बा चोट ताबासे आउदिन ल्हाना का ब्योङ्बा चिकित्सकहजुगुसे ब्रिबा रिपोर्टरि म्राङ्बा मुबा । सुन्तलीला ल्हुइरि दातेनोन सलाइनपानीला फ्रुमजुगु ताइचिबा मुबा । थेसे गोल्छेसे सलाइनपानीला स्ट्यान्डरिक्यार च्याजि । सलाइनपानीला बोतलग्याम ताइचिबा क्युइला फ्रुम बिमा स्युगरि थेला मिग्याम मिख्लिला फ्रुम ताइबारि चुजि । म्हार्साङसे थेला मिख्लि पछ्यौरी छेङ्सि फ्यापिन्जि ओम ह्राङ्ला मिरिक्यार नोन बोर्जि ।

म्हार्साङसे सुन्तलीजारिक्यार च्यासि स्याँक्क नाप डुइसिमाम ङ्योइजि, ‘सुन्तली ! चु मुेतबा खाराङ्लासि ताजि ?’

थेनोन दुइरि मानध्वज आकु थेन अक्कले यारि मानला झोला थोसिमाम दोगाजि । सुन्तलीसे दोसि मि च्युम्जि । अस्पताल चिबा ङ्हारे लिच्छा सुन्तली पोक्सोक्का चिबारि खाम्बा ताजि । थेसे मान थेन अस्पतालला फाइलला याखारगि कागज च्याजि । कागजरि साक्षी म्हिला स्ह्रुगरि मिन मुबा–अक्कलबहादुर तामाङ । नाता प्रमाणितरि मुबा– ह्रेम्बो । थेसे कागज स्यागस्योग डेसि क्राबारि चुजि । म्हार्साङसे थेदा कुरि ख्वाइजि । गाइबा दुइदोना म्हार्साङला कुरि मि च्युम्सिमाम चिबा सुन्तलीसे गोल्छेसे पाङ्जि–

‘नाना ! मोक्कोन ह्रेम्कोला अक्कले ह्राङ्बाम आता ताला ले व्हा ? थेसे ङाला तिसा आथुर्बा दिङ्छा ताजि । थेला खाजिबाइ आस नोन आरेमुबा । ओइमा तिक्खुरि च्यान्छेह्राङ लासि व्हासि ङाला ल्हुइदा प्लिजि नाना । ल्हुइ नोन सारि गुर्मा हेन्से उठेर मानध्वज आकु थेन ह्राङ्निदा ङ्योइस्हिजिम । आमा नोन आरेबा हिन्साम काला आहालरिन ब्लुम्सि ङाला बु निसेला’, सुन्तली दोसि घ्वाँकघ्वाँक क्राबारि चुजि । १० रेला कुनु सुन्तली दिमरि दोगाजि । दिमरि दोगामा वडाचोहो धनजित, जामे लासाङ, दिम नाम्साबा मोक्कोन छोजिन्बा मुबा । थेला आपा वीरमान थेला ङामरिन चिजि । सुन्तलीदा हिन्बान तिगा ताबा मुबा बिबा तामरि मोक्कोन नाम्साबादा चासो मुबा । ‘सुन्तलीदा ह्रेम्बोसे ल्हानान लिच्छा चेगाइ लाबारि म्हाइजिम ले । अक्कलेला चेगाइका जाकि ल्हानान ताजिम’, ख्राङ्गारि पोप्बा भिड गुङ्ला आइतेसे प्याच्च पाङ्सिन ख्लाजि । मोक्कोन खासखुस लासि गिसेम गिदा च्याबारि चुजि ।

‘आहिन चुन्दा स्यान्दोला तामरि चोच्थेबा चियोचासोचा तिगादा मुला ताले ? सुन्तली चाङदा ज्याबा मुला । ल्हाउ बेनान म्हे दिमरि निउ ।’ थेलिच्छा नाम्साबा ह्राङ्ह्राङ्ला दिमरि निजि । थेरि लेङ्बाजुगु बिसाम सुन्तलीला ख्यारख्युर चिजि । दिमला ताम दिम न्हाङरिन डिक्ना लातोला बिबा तामरि मानध्वज आकुसे बाङ पिन्जि । वडाचोहो धनजित नोन थेनोन तामरि सहमत ताजि ।

‘ङाला जामेसे दुःख सुखसे चाचिबान मुबा । चुह्राङ्लासि ल्हुइनोन किन्बादोना लालाम आदे ले । चु ताम चोतेबान डिक्ना लाबा ताम ङाइ आङ्यान । चुला ज्योज्योआलेदा ङ्योइला’, सुन्तलीला आपासे डोङरेसि पाङ्जि ।

‘सम्दी ! ह्याङ मोक्कोनला कुल थेन इज्जत मुला । ङा नोन ह्राङ्नोन चुनोन ग्लारि चितोला । न्हाङ्गार चु ताम माङ्ग्यार निजि बिसाम लिच्छारि बिजेत ताबाम ह्याङ्लान हिन्ना । ल्हाउ चुह्राङ आसुङ्गो सम्दी’, मानध्वज आकुसे सुन्तलीला आपाला ङ्हाच्छा या थुइसि पाङ्जि । सुन्तलीला आपासे जामेला लिरि प्लुक च्याजि ।

डोङरेसि म्हार्साङसे झ्याल म्याङ्ग्यार थोस्वाजि । ह्रेच्छाक लिच्छा तिक्खुरि सुन्तली डोङ रेसि अक्कलेला क्राफुइ चुङ्जि ओम बाङ्से अक्कलेला ग्राम्बारि ङ्हीरेम पादाल छेप्सि सुङरि थोस्वापिन्जि । थेलिच्छा खारेरि क्वान्बा पोते टाङ्सि अक्कलेला सुङरि छेपपिन्जि ।

‘ङाइ चुदा दाते लाबा चोत्तेन हिन्ना । स्हिेसेकेन ब्रास्ह्युगो लेङ्बा गे बेनान दारे लाला ।’ थे खाटरि तोकचिजि । ला डु लिच्छा अक्कलेला आमा कोला ह्रुप ताबारि जोङ कारागाररि दोजि । सुरक्षाकर्मीसे न्हाङरि निसि अक्कलेला फाइल ठ्वाङ्सि च्याजि । फाइलरि ब्रिबा मुबा तिगाइ बुँदा जेक्खे सुरक्षाकर्मीसे च्याजि–

मिन : अक्कलबहादुर तामाङ
कैदी नम्बर : १०२०
कसुर : ब्रेल्साङकि वैवाहिक करणी थेन ल्हानाब्रेल्साङ ... ।

(छिगकि दोनः क्यानाक्योर– मुर्दार, ख्योसि– छिचोल्द, याकार– एक्ला, का– वचन, ख्रेला– माघ, ब्रेल्साङकि केवा– वैवाहिक जीवन, नाछाल– अवस्था, केबा– जन्म, सास्हिङनाम्पा– खेतीकिसानी, आप्ता– कारण, होन– भेल, गाप्दा– डिल, सोःसि–समालेर,  खिम्जे– छिमेकी, नाइबा– सुताउनु, छामो– सौता, दाङ्बान– पछ्याउँद, काप्तोन– उत्सव, फ्रुम– थोपा, स्युग– तीव गति, पोक्सोक्का– टुव्रmुक्क, स्ह्रुग– रुप, दिङ्छा– बषा, प्लिजि– लुछ्या, बु –प्राण, म्हे– जना, पादाल– झापड, जोङ– जिल्ला)

दोःबा : यकिना अगाध