याखारगि युद्ध लड्तितोबामि मुनोन मुबा । स्यान्दो युद्ध नोन चुनोन दुइरि ल्हागतिजि । युद्धफिरि युद्ध काप्बाला परिस्थिति सोंचतिबान थे दोंगाला ङामरि चिबा मुबा  । स्यान्दो ङामरि दोंगा स्याङ्बा माझी अस्सी घाटव्हना ङ्हाच्छा निबारि जाजा तोसोला युद्ध लड्तिबाकेन मुबा । प्लाबा ब्योङ्बाला छप्ल्याङ्–छुप्लुङ्ला काइ हरिश्चन्द्र घाटला छ्योकुला तयारीरि तम्तयार स्याङ्ला काइदा डाबान ङ्यासेला गान्दिरि फ्योल्चिबाह्राङ छोर्मुबा । गान्दिला कुरि फ्योल्चिबा असङ्ख्य दोंगाजुगु, घाटरि कोर्चिबा नेकोर व्हा लिखन्डि काङ छ्योङ्चिबा लाइनु, धुप–नाङ्साल चुङ्बा जाजा नाख्ले छोङ्पा खालाइरिक्यार थेला ध्यान आरेमुबा । थे मि च्युम्सि ह्राङ्से लड्तितोबा युद्ध सोंचतिचिमुबा । विचारमग्न ल्हाम्पा बासि माझी अस्सी घाटरिक्यार निबाकेन मुबा ।

ङ्यासेला गान्दिरि श्रद्धालुजुगु ह्राङ्ला सेमसे ह्रिबा छ्योना लाबारि टपरीरि लुङ्बा छ्युमि ब्योङ्चिबा मुबा । गोल्छेसे दोपसे फ्या सेङ्बा गान्दिला कु छ्युमिजुगुला ह्यालसे स्याम्बा मुबा । हाङ्बा ला तासाइ नोन माझीला दिनिसे छोन्बा लिरि टुला फ्रुम टल्काप ताचिबा मुबा । भदैनी घाट ङामरि दोगाजिन्मा हेन्से थेसे ह्राङ्ला ज्याकेटला चेन ल्हागाब लाजि । दोप–ह्यालला चु क्लाङरि थेसे दायारिक्यारला खेःबा ग्रेन  महलजुगुरि मि क्युजि । थेदा क्युइ कलला क्लुमक्लुम्बा दिमला गुम्बजसे घण्टाघरला डान्बा पिन्जि । घण्टाघररिन थुइबा त्रि–चन्द्र कलेजला एम.ए. नेपालीला डाला डान्बा खाजि । गोनाङ धुलो थोसि म्हेर्बा ह्रेङ्बा मेचजुगुला डान्बा खाजि । मुतेबा रे कापीला गुङ्ला–पृष्ठ डेबान मेचरि तिसिमाम चिमा ज्युइसिकेन निबा सग्लो कापीला नियति ह्राङ रेजुगुला डान्बा खाजि ।

थे अस्सी घाटरि फाप्जि । मा ओर्लियो । म्योबाह्राङ छोर्बा ल्हाम्पाग्याम सेमसे आम्हान्बा भाडा याङ्बासे ताङ्सिकेन फ्लिक दोबाकेन लाबा माझी थेन लहररि स्यासिकेन ङ्हाच्छा वाङ्चिबा दोंगादा थेसे गुग्याम्सेन मिसे ख्युप्देदोना दाङ्चिजि । लिच्छारि म्हुनला गर्भरि म्ह्युबा दोंगादा म्हाइबारि ख्लासि थे अस्सी घाटला चामजुगु क्रेबारि चुजि । चुच्चे दाज्र्यु ओम लुङ्दारजुगु स्योङ्ला सिम्बा लाबाला तालरि स्याचिबा मुबा । गान्दिला छ्योकुला लागि पूजारीजुगु छ्युमि–कलस स्याम्बान मुबा । म्हिजुगु पोप्पा तासि छ्योकुला दुइ ब्रान्चिबा मुबा । थे घाटला चामरि चिजि ।

थेला ङामरिन रामनामी कुबा कुइरिनी खासि चिजि ओम सेमलासि छ्योकुला तैयारी च्याबारि चुजि । थेदुइरिन याखारगि रालामामा थेन गोरङ्ही कोलाजुगु थेला ङामरि खासि दाराप्जि । रामामाला कोलाजुगुला गोरि सर्ट स्युबा मुबा । ओम रामामा बोक्टो कोटरि ज्योबा मुबा । कुइरिनी योनायोना रेजि ओम थेबिमा लिच्छा निसि क्यामेराला लेन्स डिक्ना लाबारि चुजि । कुइरिनीला क्यामेराला तारो थेला गो थेन गोरसोम राजुगु ओम क्योलोलो चुबा छ्योकु हिन्ना बिबा छोर्मा हेन्से थेसे सेमसेमरिन तस्वीरला क्राछिग दाम्जि– ‘गोर ब्लि आत्मा– गान्दिला छ्योकुरि ।’

पूजारीसे अनगिन्ति छ्युमिदिम मुबा पानस किन्सि ङारि कलात्मक छ्योकु लाबारि चुमा थे ह्राङ्ला ग्लाग्याम रेजि । थेसे म्हान्जि, ‘थेतेन छ्यामछ्याम याखारगि योद्धा नोन रेजि ।’ थे सोचाइ डान्सि ज्युम ङेजि । थेला ह्राङ्ला मोबाइल तेजि ओम नोट्स ब्रिबारि हिक्पाजुगु नाङ्जि–

थे रेजि
थेतेन छ्यामछ्याम 
याखारगि योद्धा
याखारगि ब्रेबा
याखारगि बुबुन्बा नोन रेजि ।

चुबिमा ङ्हाच्छा थेसे सोचाइ ब्लाक्ना लाबारि आखाम्नि । दोजिन्बा व्हाइखादा थेसे सरक्क फ्याजि ओम मोबाइल खल्तीरि युजि ।

ङ्यासे थान्बा खिच्रिङमिच्रिङ छोङ्खाङजुगु वाइबान थे वनारसला याखारगि दोप गल्लीरि वाङ्जि । ब्लाप्बा न्हासि सुङ ङेसिकेन खाबा म्हेदा थेसे ग्यालाम पिन्जि ओम म्हेआमाला मेसे स्वाबा च्याम थेन म्हेख्लि गोरि थोसि थे ङ्हाच्छा वाङ्जि । हुलगि छाउरा ङ्हाच्छालिच्छा लाबा गल्लीला कोङ्ह्रावा लाबा म्लाङ्गाइ नाकिमामा थेदा म्राङ्सि चुबारि चुजि । सुङग्याम च्वच्वच्व काइ तेबान थे ङ्हाच्छा वाङ्जि । ङ्हाच्छाम आक्रमण लाबारि तम्तयार ह्राङ्बा नाकिमामा थे ङामरिन दोमाहेन्से मे ह्योङ्बारि चुजि । थेसे खल्तीग्याम साँचो तेसि दिमला म्राप ठ्वाङ्जि । रेनाङला वनारसका गल्ली–गल्ली कोरब्राबाला राप थेला मोजासे पाङ्चिमुबा । थेतासि थेसे योनायोना काङ ख्रुबारि चुजि । शौचालयग्याम याङ्सिमाम खामाहेन्से थे भान्सारि वाङ्जि । स्ह्योला नाइखि ताङ्जुगु क्यार्सेजासे धाराला ङ्हाच्छा पोप्चिबा मुबा । दोलो दोनाला कान स्होबा जाँगर कट्कटाप ताबा ताङ म्राङ्बा खानाङ दोजि खानाङ थेसे पत्तो आयाङ्नि । थे आलेदा ब्रान्बा निष्कर्षरि दोजि ओम सेम आलाना आलाना म्हेर्बा कोठा न्हाङरि वाङ्जि ।

कोठारि वाङ्बा स्यान्दो युद्धला ङोन्छाङ परतिबा मुबा । कोठा जाजा चिटिक्क स्याम्बा मुबा । थेरि थेला लागि तैयार लाबा जाजा पलङ मुबा । चाङ्मा तार तन्ना, तार नोन खुमला खोल ओम कोरियन कम्मलसे थेला ब्लाप्बा ल्हुइदा ज्याना लासि डेन लामुबा । खाटला ङोन्छाङ याखारगि टेबुल मुबा । थेरि गोर सोम, ब्लि किताब, पुरिया ङ्ही वाईवाई चाउचाउ, जाबा म्हेन्दो थान्बारि डिक्बा ताङ मुबा ओम थेलान ङामरि मुबा ब्यागपाइपरला सिसी ।

थे खाबाकुनुन थेसे म्राङ्बा मुबा सिल बोबा ब्यागपाइपरला सिसी थेला म्हेर्बा तिसाला ङोन्छाङ मुबा । स्ह्योरि थे योनाना सुनौलीग्याम उत्तरप्रदेश परिवहन साप्तोला बस चुङ्सि वनारस फाप्बा मुबा । ग्यागारलिङला ह्युल जुबातेन ठगीला ल्होलो रापजुगु तिचुबा ताम नाजिन्बाजुगुला सुङग्याम थेबासे थे आउदिन चनाखो ताबा मुबा । ह्राङ्तेन मुबा म्लाङ ब्याग थेन जाजा सुटकेस छ्योआछ्यो ल्हुइरिन ङ्हेप्सि थे आलेला कोठारि दोबा सवारीसाधन म्हाइबारि चुजि । ङामलान छोङ्खाङग्याम आलेदा फोन लासि थे क्योलोलो साइ डिक्बा रिक्सारि क्रेजि । स्ह्योला सिम्बा लाबाला आनन्द किन्बान थे रिक्सातेन ङोआसेबा गल्लीजुगुरि ह्योङ्सिकेन थे आलेसे पिन्बा ठेगानारि दोजि । आले थेदा किन्बारि गल्लीला सुङरिन राप्चिबा मुबा । थेनि कोठारि दोजि । योनायोना थे नुहाप लाबारि निजि । थेलिच्छा लेपलेप कफी थुङ्सि थे थेला लागि तयार लाथान्बा कोठारि निसि म्हेर्जि ।

ब्लेबा रेला माजिङ्बाला छ्याम थे रेजि । रेबातेन थेला मि ङ्हाच्छा मुबा टेवलरि परतिजि । ज्याना लासि स्याम्बा टेवलरि किताब, गुलाबला ताजा म्हेन्दो, चाउचाउला छ्याम ब्यागपाइपरला सिसी मुबा । थे कालकोल ताजि । दिमग्याम थारेङ गेलाबान ह्राङ्ला डोबा छ्योना लाबारि चिबा आलेसे थेला ङ्हाच्छा आइराकला सिसी थान्बाला दोन तिगा हिन्ना ?

थे कान चासि गान्दिला कुनिरि कोर्बारि थोन्जि । आले अफिस निजिन्बा मुबा । इलाहाबादरि मुबा याखारगि कम्पनीरि गे डिक्ना लापिन्बा आश्वासन याम्बुला याखारगि माडवारीसे पिन्बासे थे वनारस आलेचा खाबा मुबा । कम्पनीग्याम फोन खाबातेन थेदा तामसोर पिन्ना बिना बिनान थे वनारसरि आलेचा तिगाइ रे चिला थेरिक्यार नोन फोन लास्ह्युगो बिबान वनारस खाबा मुबा । थेला चु हतार गराइ लाबा बेरोजगार दोसि चितोबाला स्हेर थेन याम्बुला ख्युन मुबा वातावरणसे ग्रेन्पो भूमिका क्लाङ्बा मुबा । च्युइसे ङ्ही रेमला काइब्लोन दाम्बा चुनाबला चेमा ब्योहोरतिबा सरकार आरेबा ह्युलला स्थिति थेह्राङ्मि थेला बिमा च्याङ्ना स्हेरसे प्लिङ्बा आरेमुबा । तासाइ ह्युल कात्तेन स्हेरसे बोल्साइ नोन थेह्राङ फिह्युल निबारि आखाम्मुबा ।

चुह्राङ्बान सङ्गत–विसङ्गत दाप्बा–क्योइबा लाबान थे रनाङ गान्दिला घाटरि कोरचिजि । म्हुना कोठारि थे दोमा आलेसे कान स्होजिन्बा मुबा । नाम्सा–दिम, आपा–आमा, ब्रिबा–डोबा ल्होलोफिरि थेन्छे ह्रेङ्बा दुइदोना ताम लाचिजि । नेपालग्याम फोन खाबातेन इलाहाबाद निसेला ताम थेसे पाङ्जि । आले ह्राङ्ला कोठारि म्हेर्बा निमाहेन्से थे नोन म्हेर्बारि कोठारि वाङ्जि । म्हेर्बा ङ्हाच्छा थेसे सिल ठ्वाङ्बा ब्यागपाइपरला सिसीदा अनौठो म्हान्सि च्याजि ओम म्हेर्जि ।

ङ्हीरे, सोमरे थेन ब्लिरे लासि थेला रेकादे थाल्जि । थे फोनदा ब्रान्सि बोल्बारि चुजि । बोल्बासे थेला काङ्फ्लारि सायद मोटरला पाङ्ग्रा थुइपिन्जि न्हाम थे रेम्हुन वनारसरि न्हुपला खैरे जोगी कोर्बाह्राङ कोर्बारि चुजि । थेला क्रास्यारि ल्होलो तामजुगु स्याबारि चुजि । ‘कम्पनीसे आङ्योइनि बिसाम तिगा लासे, खाजिबा लिसे दोसि नेपाल निसे ? आपाआमा, ह्रोजुगुदा तिगा निसाल पिन्से ?’ ह्युल न्हाङ्ला ग्याल्साङ अनिश्चितताला युद्धग्याम ह्यार्सि थे स्यान्दो स्यानह्युल अनिश्चितताला युद्धरि वाङ्बारि दोजि । ह्राङ्दा धिक्कारतिबा, वनारसला घाटदा धिक्कारतिबा, जोगी म्हे थेन लादा धिक्कारतिबा थेला रेग्यात दोनिजि ।

रुग्ण मनस्थितिरि थे कोठारि मोजुइचिबा मुबा । थेला मि ब्यागपाइपररि परतिजि । थेह्राङ्मि थेदा आइराक ओत्ते सेम आनिमुबा । ओसो ह्रोजुगु म्हेनिङ तिहार ह्राङ्बा प्रिबाजुगुरि छोबा दुइरि गि ङ्ही पेग जेक्खे थुङ्मुबा । आहिन्साम स्यान्दो दुइरि थे आइराक बिमाहेन्से जाकि लिच्छान ल्हेमुबा । थेला दिमथेमेरि खालाइसे आइराक थुङ्बा थेदा थाहा आरेमुबा । न्हा ओम थेला समाजरि आइराक थुङ्बारिन छुट मुबा । चु ल्होलो अनुभव, इच्छा, आकाङ्क्षा थेन काबाला कोलाजजुगु सेमनाङ फुइना लासि थे ब्यागपाइपरला सिसी व्हना वाङ्जि ।

‘ओहो ! आलेसे ङादा आइराक थान्पिन्बा.... ।’ थेसे आइराक टेवलरि चिबाला रहस्य पत्ता ल्हागाब लाजि । ‘चोदे आलेसे छुम्बारि म्लेबा हिन्साम ङ्हीछा रेरिन आइराक चुग्याम ल्हेतोबा.... ।’ थेसे आले थेन थे गुङरि मुबा औपचारिकता बिमा स्यान्दो तामरि व्हाङ म्राङ्जि । थेसे पुख्र्याैली याङ्बा संस्कार थेन दम्भला जाजाकार लेङ्बा ह्राङ्न्हाङरि म्राङ्जि । आले थेन थे गुङरि ताबा संवादहीनता म्राङ्जि । थे आइराकला सिसीरिक्यार निना निनान थेनताजि ।

मुतेबा रेम म्हेर्बा कोठारि वाङ्बा थेला लागि युद्धला ङोन्छाङ परतिबा तेबान ताबारि चुजि । सेमला स्हेर ओम अनिश्चितताला किचलोसे थेदा न्हाङ्हेन्सेन गालतिमुबा । टेवलरि मुबा सिसीसे थेदा दुङालारि प्लुमनिबा दुइरि ङ्योइमुबा तासाइ थे न्हाङ्ला केबागत संस्कारसे थेदा कामुबा । ‘ग्रेन म्हि तासि ख्योल्बा ग्यामरि ब्रासि आलेदा थे ग्याम ज्याबा मुला बिसि पाङ्बा तेबान ताला टेवलरि थान्बा आइराक थुङ्साम.... ।’ थेला ज्योज्यो संस्कार पाङ्मुबा ।  

ललीता घाटला साम्राज्यश्वर पशुपतिनाथला लाथान च्यासि खाबा म्हुन तिरेम दोसि थे कोठारि युद्धला ङोन्छाङ परतिजि । ङोन्छाङला टेवलला ब्यागपाइपर थेदा ङ्योइचिबा मुबा । वनारस खाबा हप्तारे थाल्जिन्बा मुबा । नेपालला माडबरीग्याम खाजिबाइ तामसोर खाबा आरेमुबा न्हा ओम थेदा फोन नोन ल्हागाब ताचिबा मुबा ।

थे डोङ रेजि ओम ब्यागपाइपरला म्रुइ ओर्जि । टेवलरिन क्युइ थुङ्बा गिलास मुबा । थेसे योनायोना सिसीग्याम आइराक गिलासरि ल्हुजि । आइराकला थाङ ह्वास्स नार्तुरि परतिजि । थेदा दोलोहेन्से स्हुखासि चिबा थोबो जाकि फान्बाह्राङ ताजि । थेसे थुङ्बारि गिलास थिजि ओम सुङ्फिदोना बोर्जि तासाइ थेसे थुङ आखाम्नि । ह्रेच्छाक थे थेनचिजि । थे गोल्छेसे दार्चिबा मुबा । थेसे ह्राङ्ला ल्हे सुङ माङ्ग्यार तेजि ओम गिलासला आइराकरि ब्लुम्जि । तिक्खुरि ल्हे क्राङ्क्युर्ना क्रोबा थेसे अनुभव लाजि ओम ल्हे तेजि । ओम, गोल्छेसे थेसे आइराक सिसीरिन ल्हुपिन्जि ।

थे म्हुना थे कान आचानान म्हेर्जि । न्हाङ्गारदाङ्से नोन थेला अनिश्चित जागिरला राप–स्हु थेनोन मुबा । केवातेन थेला युद्ध चलतिचिजि ओम कोठारि थेसे युद्ध लड्तिआतोनि । किताब, म्हेन्दोदानी, चाउचाउला छ्याम मुबा ब्यागपाइपर दारे थेला प्रतिद्वन्द्वि आचिनि ।

ङ्हीरे लिच्छा थेसे कोठारि खामा म्राङ्जि, थेला म्हेर्बा कोठाला ब्यागपाइपर थेला कोठारि आरेमुबा । थेसे लड्तिबा चु युद्ध डाजि व्हा ब्रेजि थेसे गोबारि आखाम्नि ।

उग्रचण्डी —५, काभ्रे

दोःबा : यकिना अगाध

(छिगकि दोनः व्हना– तर्फ, फ्योल्चिबा– तैरिरहेको, नेकोर– तीर्थालु, छोङ्पा– ब्यापारी, ल्हाम्पा– यात्री, स्याम्बा– सजाईएको (वस्तुलाई), छोन्बा– रंगिएको, खेःबा– पुरानो, डा– कक्षा, ज्योबा– सिंगारिएको (मान्छेलाई), ङा –मन्त्र, हिक्पा– अक्षर, बुबुन्बा– सुस्केरा, कोङ्ह्रावा– सुरक्षा, नाइखि– फोहर, साप्तो– सेवा, ग्यागारलिङ– भारत, ह्युल– भूमि, नाजिन्बा– भुक्तभोगी, माजिङ्बा–हल्लाखल्ला, दोन– अर्थ, ख्युन– विष, काइब्लोन– प्रधानमन्त्री, चेमा– नाटक, निसाल– जवाफ, ग्याल्साङ– राष्ट्रिय, स्यानह्युल– अन्तर्राष्ट्रिय, रेग्यात– दिनचर्या, मोजुइबा– झोक्रिएको, ख्योल्बा– गलत)