‘एला आपा, आमासे तिगा गे लास्ह्युला दालकेप ?’ क्लाङ पाङ्ग्यालरि भलिबल सट छेप्बान रोतकसे ङ्योइजि ।

‘हँ ! आपा आमा ? ङान्ना दिमरिम नानाजुगु युमा, युल्सी थेन ङा जेक्खे मुला ले ।’ थेला ङ्योइबासे ङा कोल्जि ।

‘तिल्दा थोमबोर्बा दालकेप ? एला आपा आमासे तिगा लास्ह्युमुला ? बिसिमाम ङ्योइबा रोतकसे’, डेबिटसे ङादा दुरदुर आङ्सिकेन बिजि ।

‘हँ आपा अमा आमा ! ङान्ना दिमरिम गोर सोम जेक्खे मुला ले । तिगा ङ्योइबा रोतक थेन डेबिटले ?’ ङा झन कोल्जि । ङाइ तिगाइ आबिना क्लाङ्बारि ख्लासि दिमरिक्यार छ्योङ्जि ।

‘एन्छे तिगा ङ्योइबा तिनि ! चुह्राङ्बा ङ्योइबाम तिनिदोना खालाइसे ङ्योबा आरेमुबा । ङाइमि दिमरि ङानि सोम बिमा स्यान्दो खाइमाइ आम्राङ्नि ।’ ग्यालाम नाङ चुह्राङ्बान ताम क्लाङ्चिजि ।

‘खास ताम तिगा चिम । नानाजुगुदा ङ्योइतोजि ।’ चुनोन म्हान्सि झन योना छ्योङ्जि ।

दिमरि दोमा टुसे ल्हुइ फ्योर बाम्बा मुबा । सा ल्हेसिमाम स्वाँ स्वाँ थेन फ्वाँ फ्वाँ ताबा मुबा ।

‘ओइ आले ! तिल्दा चुह्राङ्लासि छ्योङ्सि खाबा ? तिगाइ काक्ता ताजि कि ? ओन्छ्यान टुसे बाम्सिमाम छ्योपछ्योप ताचिम ।’ नाना ङ्हीसेन कुरि किन्सिमाम चेगाइ लासि पाङ्जि ।

‘नाना, तिगा ह्याङ्ला नोन आपा आमा मुस्ह्युमुबा ?’ ङाइ क्रालि काइरि ङ्योइजि ।

‘खाराङ्बा ताम ङ्योइबा चु आलेसे ? आपा आमा आरेना जा जामे ताला ओम ?’ ग्रेनचा नानासे क्यालो तोसोसे पाङ्जि । थेला मिरि बिसाम मिख्लि छ्याजिन्बा मुबा ।

‘मुस्ह्युला बिसाम खाइ ओम ? ङाइमि खाइमाइ आपाआमादा आम्राङ्नि । योना आपा आमा मुबा ग्लारि बोरस्ह्युगो ।’ ङाइ जिद्दी लासिकेन पाङ्जि ।

ङ्ही नोन नाना आङासे गिसेम गिला लिरि च्याजि । ताम पाङ्बारि म्हाइजि । पाङ्बारि आखाम्नि । थेन्ना सुङफिमा दार्चिबा मुबा । 

‘ए क्योलोलो न्हाबा मुबा । ङानि नाना आङा जाजाकार गोबा ताजिन्बा मुबा । खाइ तिगा नोइ ल्हागाब ताजि ? ह्रोन्से ह्याङ्दा टुहुरो स्होसिमाम जाम्बुलिङ ख्लास्ह्युजि ।’ माइच्याङ नाना युल्सीसे पाङ्जि ।

ङ्ही नोन नाना हिक्जि । स्वाँक स्वाँक लाबान गाम्सासे मिख्लि फ्याबारि चुजि ।

थेलिच्छा ङादा ङ्हाउ ट्वाइगे आम्हान्नि । ङानि गोरसोम नाना आङासे ताङ्सिमाम केवा सोबारि चुजि । ङा ह्रिरि निसिमाम ह्रितेमे म्हाइबा थेन जाजा सिकार म्हाइबा लाखाम्बा ताजिन्बा मुबा । तिरेकुनु ह्रिग्याम दोबोबो ताम दिमरि खाजि । ओहो नानानिमि ख्राङ्ला गाप्दारि चिसिमाम स्वाँग स्वाँग लासि क्राचिबा मुबा । ङा दिम न्हाङरि वाङ्बातेन काइतेसि क्राबारि चुजि । ङा कालकोल ताजि । तिगा लासे, खाराङ लासे ताजि । तिगाइ दुइ नानानिदा क्वारक्वार जेक्खे च्याचिजि । तिगाइ बिबारि आखाम्नि । ह्रेच्छाकलिच्छा हिम्मत लासि ङ्योइजि । ‘तिल्दा क्राचिबा एनिकादे ? तिगा ताजि ?’

‘उफ् ! चोते जाजा आलेदा गिक्खे ख्लासिमाम निबा सेममि आरेमुबा । तिगा लासे जामेला कर्म चुह्राङ्बान । स्यान्दोला दिमरि आनिना आताबा !’ नानाग्रेन युमासे मलुवा लि स्होसिकेन पाङ्जि ।

‘ङानि निमाहेन्से खाराङ्लासि चिला चोत्थेबा जाजा म्हि ?’ जाच्चा नाना युल्सीसे हिकहिक लाबान पाङ्जि ।

नानानिसे तिगा बिचिमुला ? ङाइ गोबारि खाम्बान आरेमुबा । ङा कालकोल ताजि । ङाइ कोहोरेगि नानानिला लिरि च्याचिजि । ङ्ही नोन नानाजुगु हिक्चिजि । ताना तानान थेनि ङ्हीमि काइतेसिनगा क्राबारि चुजि । क्राना क्रानान मि वापवाप ताजि । ताम पाङ्बारि म्हाइमुबा । पाङ्आखाम्मुबा ।

‘हिन्बाचा एनिकादे तिल्दा क्राबा ?’ ङाइ हिम्मत लासि ङ्योइजि ।

‘आले ! ङान्छे दिर्गाचतेन ब्रेल्साङ लासि थेलान दिमरि नितोबा ताजि । एदा चुरि गिक्खेन ख्लासिमाम । ज्याना लासि चिउ ह्या ।’ नानाग्रेन युमासे हिक्क हिक्क लासिकेन पाङ्जि ।

‘आपा आमादा म्राङ्बा, सेबारि नोन आयाङ्नि । एन्छेम ङादा छार्ना लाजि, ग्रेन ताना लाजि । ह्रिरि निसिमाम ह्रितेमेजुगु म्हाइबा, सिकार क्लाङ्बारि खाम्बा ताजिन्बा मुला । जामेकोलाजुगु ब्रेल्साङ लासि स्यान्दोला दिमरि निनोन तोबा हिन्ना । ङाला चिन्ता थालाउ, दुइ दुइरि प्रिबा दाङ्बारि, ङादा ह्रुप ताबारि दोगाबाकेन लाउ । चेगाइ लाचिउ । चेगाइ आम्लेगो ।’ ङाइ नानानिदा गोना लासि पाङ्जि ।

नानानिसे दिर्गाचतेन ब्रेल्साङ लासि निजि । ङामि देन्बान गिक्खेगा ताजि ले । तिगाइ रेमि नानानिला डान्बासे सताप लाजि । गोल्छेसे सम्हालप ताजि । ह्रिरि निसि तेमे म्हाइबा थेन सिकार क्लाङ्सि गुजारा चलप लाबारि चुजि । ङा सिकार क्लाङ्बारि निबा ह्रि खालिङ–राईजुगुला थुम चिम । तिरेकुनु सिकार म्हाइसिकेन निमा ह्रिला क्याच्चा गुरि दोजि । ओहो ! थेरिम ह्रिला सेम्चेन थेन सेम्चेनज्याबिजुगु पारतिबा पासो थान्बा मुबा ।  खालिङजुगुसे थे पासोरि डाँफे, मुनाल, थार, ताङ्गिला सिकार लाबा चिम । थेकुनु ओते दुइदोना सिकार सेबारि खाम्बा आरेमुबा । पासोरि परतिबा ताङ्गि ह्योलासि दिमरि बाजि । ङादा सिकार क्लाङ्बारि दुख लाबा बिमा थेन्ना पासोरि परतिबा सिकार ह्यो लाबा बानी परतिजि । खालिङजुगुसे ह्राङ्ला सिकार ह्यो लाबा थाहा याङ्चिम । तिरेकुनु थेन्छे खाल्से ह्योलाबा चिम बिसिमाम गुसिमाम चिजिम । थेन्ना पासोरि परतिबा सिकार ह्यो लाबा गे ङाला रेदाङ्से ह्राङ्बान ताजिन्बा मुबा । जामाकुनु नोन पासोरि निसिमाम थार तेबाकेन मुबा । ख्रापख्रुप खालिङ केटाजुगुसे चुङ्सिन ख्लाजि । ङा लोङ्सिमाम छोनछोन दार्बारि चुजि ।

‘चुङ्गो थे ह्योदा !’ याखारगि माङ्ग्रे मुबा खेप्पासे आदेश पिन्जि । गोर सोम, ब्लिसे ङादा फ्याङ चुङ्सि ङ्हेप्जि । ङादा कोबारि आपिन्नि । थेन्छे ङादा डुइसिकेन थेन्ना दिमरि बोर्जि । ‘

‘दारेम चुग्याम क्यारमार खानाङए निआम्याङ । दारेम चुरिन गोठालो चितोला ।’ दिम मुलि खालिङ खेप्पासे धम्क्याप लासिकेन पाङ्जि । 

थेन्दा ङा ह्यार्ला बिबा शंका मुबा । ङादा खानाङए पुइमा नोन क्रेप्सारि छोदासे खिसिमम पुइमुबा ।

‘ए ! दालकेप निउ निउ वात्तिरि निसिमाम दार्बुङनाङ सिम्बा क्युइ बासि खाउ ।’ तिरेकुनु दिममुली खेप्पासे कुल्जि ।

‘हँ ! थेदा गिक्खेन वात्तिरि पुइबारि चुबा ? ह्यार्जि बिसाम ?’ थेला खुइसे शंका लासिकेन पाङ्जि ।

‘ए ल्हाना सेबा थादोगो । ङाइ उपाय लासिन ख्लाला म्हाले ।’ खेप्पासे खुयुदा बाङ्जि ।

‘ओइ मनिष, थेला क्रेप्सारि खिबा छोदा चुङ्सिममा ए नोन वात्तिरि निउ ओम । छोदा याग्याम आख्लागो । बाङ्से चुङ्गो । ह्यार्ला ले दोसि । चनाखो ताउ ।’ खेप्पासे कोलादा गोना लासिकेन पाङ्जि ।

ङा छाङरि दार्बुङ थोसिमाम वात्तिरिक्यार निजि । मनिष ङाला क्रेप्सारि खिबा छोदा चुङ्सिमाम लिच्छालिच्छा खाजि ।

वात्तिरि दोसिमाम ङाइ दार्बुङरि क्युइ ताजि । क्युइ प्लिङ्बाकेन लामा ङादा ह्यार्के ह्यार्के म्हान्जि । ङाइ सेम सेमरिन ह्यार्बा योजना स्होजि ।

‘ऐया आपा ! फो स्ह्खाजि । ङा सिला कि खाराङ् हिन्ना !’ ङाइ फो नाङ्सिमाम क्रिङ्सि चेमा लाजि ।

‘तिगा ताजि ?’ मनिषसे लोङ्सिकेन ङ्योइजि ।

‘ऐया आपा ङा सिजि । कट कट फो स्हुखाजि । क्लि ताइकेन लाजि । ङा वानरि निसिमाम क्लि स्योर्सि खाउ ?’

‘थारेङ थानिउ होइ, छोदासे आख्युप ।’ थेसे पाङ्जि ।

ङा छ्योङ्सिमाम वानन्हाङरि सोत वाङ्जि । तोक चिसि क्लि जेर्बाह्राङ लासि चिजि । ङाइ क्रेप्साला छोदा गोल्छेसे स्युसिमाम दोङरि खिपिन्जि । मनिषसे शंका आलागाइ बिसिमाम रेमरेमरि दोङ ह्योङ्सिकेन क्लि जेर्बा पाले लाचिजि । मनिषसे नोन दुइ दुइरि छोदा छेङ च्यामुबा । जाँचतिमा हेन्से थे ढुक्क तासि चिमुबा । थे स्हिवा ताबा दुइरि ङा सुटुक्क ह्यार्जि । ङा ह्यार्सिमाम थारेङ दोजिन्बा मुबा ।

‘ओइ दालकेप, आजिन्नि क्लि स्योर्सि ? योना खाउ । दिमरि निबारि गाइजिन्जि ।’ बिसिकेन थे ग्रेन काइरि क्रिङ्जि ।

ङाइ थेबाला आथेबा लासि झन स्युगसे छ्योङ्जि । मनिषदा शंका ल्हागतिसि छोदा दाङ्सिकेन खाजिम । ङाला क्रेप्सारि खिबा छोदासे दोङ खिथान्बा म्राङ्जिम । ङादा थेरि म्राङ्बा ताम नोन आखानि । थे थोम निजिम । दारेम परआतिनि ओम फसाद ! थे छ्योङ्सिमाम दिमरि निसि ‘दालकेपमि ह्यार्जि’ बिजिम । मनिष थेन स्यान्दो खालिङ केटाजुगु डिक्सिमाम ङादा व्हाबारि चुजि । ङा ह्यार्ना ह्यार्नान पितुवाला ल्हारिक्यार छ्योङ्जि । ल्हदा खासुसे रिलख्वाइबा मुबा । जाजाकार ग्लिङ नोन ताइचिबा मुबा । लिखन्डि काङ ग्लिङसे गाप्बा ल्हारि छ्योङ्मा पुजुसे डेसिमाम काङ काफ्युर ताबा मुबा । रे थाल्सिमाम दोबोबो ङ्यासे ताबा मुबा । ङा पितुवाला ल्हा थासिमाम तोलु नाम्सा निबा ग्युरु वाङ्जि । दोप ताजिन्मा ङा तोलु नाम्सारि दोजि । थे नाम्सारि मालेपर्तेन चिबा चिम । थे चु नाम्साला मिन चलप ताबा दर्विच पोइन मुबा ।

दाते दोना नोन खालिङ केटाजुगु ङादा स्युर्बारि ख्लाबा आरेमुबा । ङाइ मालेपर्तेनदा ङाला काक्ता पाङ्जि । ङादा सोना लाबारि नोन म्होइजेन लाजि ।

थेसे ह्राङ्ला छ्योइ थान्बा डालोरि चानु मानु क्वान्सि चिउ बिजि । ङाफिरि छ्योइ थानपिन्जि । खालिङ केटाजुगु ङाइ ब्राबा ज्योइ दाङ्सिकेन थेरि दोगाजि ।

‘खानाङ छुम्बा मुला थे दालकेपदा ? योना तेगो । योना तेगो । आहिन्साम एदा नोन ख्लासेला आरे ।’ खालिङ केटाजुगुसे बोमो ल्हुजि ।

‘ङाला दिमरि खालाइ खाबा आरे । खाल्दा तेसे ङाइ ?’ मालेपर्तेनसे छेर्सिकेन पाङ्जि ।

‘खालाइ खाबा आरे बिसिमाम ङान्दा लुला ? खालाइ आखाबा हिन्साम चु ज्योइचा तिगा ओम ? चु ज्योइ रेहेन्से दाङ्चिबा मुला । ठ्याक्कान दालकेपला काङ्ला ज्योइ हिन्ना चु । ज्योइ चु दिम न्हाङरिन वाङ्बा मुला ।’ खालिङ केटाजुगु मालेपर्तेनदा तोला ह्राङ्लासि व्हाजि ।

‘ङाइ एन्दा लुसिमाम तिगा स्हे याङ्ला ले ? देन्बान खालाइ खाबा आरे । पत्याप आतिसाम दिम न्हाङरि वाङ्सि गा गु मोक्कोन च्यासाइ ताला ।’ मालेपर्तेनसे बिजि ।

केटाजुगु गुरुरु दिम न्हाङरि वाङ्जि ओम गा गु खान्दामान म्हाइबारि चुजि । ङादा खानाङए आम्राङ्नि । थेनि थेम तासिमाम दिम न्हाङग्याम थोन्बारि चुजि । ङा लोङ्सिमाम छोनछोन दार्चिबा मुबा । ङा दार्मा डालो ह्योङ्जि ।

‘ओइ ! थेरि तिगा ह्योङ्बा ?’ मनिष ङा चिबा डालोरिक्यार खाजि ।

‘ल्हाउ ! आज्याबा ताजि !’ ङालाम ब्ला नोन सापसुप म्हाजि ।

‘हैट ! एन्ना नियत ज्याबा आरेबा चिम । एनि आज्याबा सेम थेन फो थोबा केटाजुगु चिम । ङाइ एन्दा दिम न्हाङरि वाङ्पुङ्जि । गा गु म्हाइ पुङ्जि । एन्दा न्हाङरि वाङ्पुङ्सि ङाइ आज्याबा ख्योल्बा लाजि । एन्ना आज्याबा नियत ङाला चु छ्योइ मुन्दुमसे चाल याङ्जि । थे चुग्याम फ्याङ्बारि म्हाइबाकेन मुला । ह्यार्सिन ख्लागो एनिकादे । आहिन्साम ङाला छ्योइ फ्याङ्सि एन्दा स्युर्सेला मुला । छ्योइ फ्याङ्जि बिसाम आज्याबा ताला । एनि तिनि थेरिक्यार नोन सिला । ङादा नोन आज्याबा ताला ।’ मालेपर्तेनसे थेन्दा लोङ्ना लाजि ।

खालिङ केटाजुगु लोङ्सिमाम छोन छोन दार्सि थेग्याम ह्राङ्लान दिमरिक्यार फालछेप्सि ह्यार्जि । क्योलोलो ङाइ सन्तोषला बु बुन्जि ।

मालेपर्तेनसे ङादा लुङ्दार थेन बुम्बा पिन्सिमाम न्हुप कुबुकास्थली निसिमाम चिउ बिजि ।

‘थेरि निसिमाम एसे फोला छ्योकु लासि चिउ, एला ह्रावा ताला ।’ थेसे पाङ्जि ।

ङाइ थेला ताम ङ्यान्जि । कुबुकास्थली निसिमाम दिमनाम लासिमाम चिबारि चुजि । फोला छ्योकु नोन लाबारि चुजि । ङाला तान्बासे गाङ्होप प्लिङ्जि । थे नाम्सारि ङाला तान्बा ख्योम्पतिच बिसिमाम ङोसेबारि चुजि ।

फोला छ्योकु लाबारि कुबुकास्थली खाबा ङा दाते ख्योम्पतिच सुनुवारला पितृ दोसि छ्योकु लाबारि चुबा मुला ।

(छिगकि दोनः काक्ता– समस्या, नोइ– रोग, हिक्जि– भक्कानिए, ङ्हाउ– विगत, सेम्चेन– जनावर, पशुपन्छी– सेम्चेनज्याबि, गुबा– ढुक्नु, कुल्जि– अह्रायो, वान– घारी, काक्ता– समस्या, ह्रावा– रक्षा, तान्बा– सन्तान)

दोःबा : यकिना अगाध