जाजान दिङ्हेन्से सामाजिक थेन छोङ्नामरि वाङ्सि लिच्छा धार्मिक थुमग्याम ह्युल थेन ह्युल्बाला लागिरि गे लास्ह्युबा म्हेन्दो गि समाजसेवी हिन्ना टुकमान लामा ङेसुर । ह्रो काभ्रेपलाञ्चोकला साविक खनालथोक गाविस वडा नं.–८, खागसि दान्दे नमोबुद्ध नगरपालिका वडा नं.–६ रि २००७ साल तापाग्रेन १८ गते आपा जीतमान लामा थेन आमा नानीमाया लामा बलला कुग्याम केवा किन्बा हिन्ना । ह्रोसे २०२३ साल ख्रेरि शिखरअम्बोटे–४ मजुवाला माइली तामाङनी लोप्चन थेन ब्रेल्साङ लाबा हिन्ना । जा न्हि थेन जामे ङ्हाला आपा टुकमान लामा दान्दे पेमा छोक्लिङ छोक्पा तामाङ गुठीला चोहो थेन छ्योर्तेन टासी तामाङ गोन्बो नयाँबस्तीला छ्या–चोहो मुस्ह्युला । ह्रोसे तामाङ ह्युल्बाला गुङरि पिन्बा योगदानला थुमरि तामाङ डाजाङला गेडिक्खेन बुद्ध योन्जनसे लाबा न्हाङल्हेङमो :   

नाम्सासे याम्बुरिजा ह्राङ खाइमा खाराङ्लासि दोखास्ह्युजि ?

थे दुइरि दान्देला ह्राङ बस आरेबा । बनेपा दोना ब्रासि थेग्याम लहरि (ट्रक) रि क्रेसि याम्बुरि खाबा मुबा । ङा जाजान मुबा । लहरिरि क्रेमा फ्रोल ताइला बिसि लोङ्तोबा मुबा । २०३६ सालरि आलेसे एस. एल. सी.पास लाबा दुइरिजा याम्बुरिन चिबा सोचसे खाबा मुबा । आलेदा त्रि–चन्द्र कलेजरि डोपुङ्सि लाजिम्पाटरि कोठा किन्सि चिबा मुबा । थे दुइरि ३४ तोङरि म्हेन्दो डु चिबारि ताबा गोर डु ट्याम्पु ग्लुसि रानीपोखरीहेन्से महाराजगन्जदोना थेग्याम दोसि रानीपोखरीदोनान चलब लाबामुबा तासाइ थे ल्हाना आटुनि । दोसि नाम्सारिन निजि । थेरिनोन ल्हाना चिआखाम्जि लिच्छाजा याम्बुरिन खासि गोंगबुरि साँढे ब्लि बुमरि रोपनी सोम सा ग्लुसि सा ग्लुबा चुङ्बाला छोङ्नाम तिजि जामाहेन्छेन याम्बुरि चिबा चुजि ।

थे दुइरि ङाला चुर्से गे लासाइ ओर्से नाम्साहोना गे चलब ताबान मुबा । थेरि गे लाबा म्हेन्दो ङ्हा ठिटाकादे मुबा । थे दुुइरि तलब बिबा आरेमुबा । चाबा थुङ्बा क्वान पिन्सि दिमरि तोबा खर्च पिन्माहेन्से ह्रोनिकादेसे गे लामुबा । बेनान स्हे सस्तो मुबा । म्हारनोन ग्लुमा ग्यार्जा सोमरि तोला नाङ खाबा मुबा । दान्देका महंगीसे बेनान स्हे महंगो ताजि ।

चुला ङ्यान्दि तिगा मुदाला ?

चुजा ग्याल्सा स्हेङ्बाला मिनरि दोबा गोबोनकादेसे लासि हिन्ना । गोबोन नोन दाङ्से ठोङ्बा पार्टीकादेसे लासि हिन्ना । गोबोनकादेसे कमिसनला मिनरि ल्हानान फिह्युल्पाकादेदा ग्ला थेन दुइसाङ पिन्जि । ह्रोकादे दान्दे फ्युक्पो ताजि नेपालीकादे प्राङ्बो ताबान निजि । न्होर कादे म्हिसे बोर्माहेन्छे चिजकादे महंगो ताजि ।  

कादे सालहेन्से ह्राङ सामाजिक थुमरि वाङ्स्ह्युजि ?

ङाला जोङ्ला म्हेन्दो गि ज्यार्दिसे ‘म्हे मोइबासे नोन ग्लेठिम लाला ?’ बिमा ङाला सेमरि टाजि । थेसे तामाङसे ग्लेठिम लाआखाम बिबा हिन्ना ले ! थे दुइरि सानाम फेल्गेबा ग्याम्से जाजा सानाम्पा आयोजना खनालथोकरि खाबा मुबा  । ङाला चार नम्बर छोक्बा मुबा । थे खागसिला म्हिदाजा मुइ न्हाबादा मुइ, रा न्हाबादा रा, म्हे हाल न्हाबादा म्हेहालला डिछ्या लाबान ङाला छोक्बादा हिरो ताना लाजि । थेराङ्नोनलासि म्हिसे सत्रुला ह्रेवा आलादे छोर्वा आखाबा चिम । थेताबासे नोन ङाइ थेदुइरि २०३६ सालहेन्से ग्याल्साङ प्रजातन्त्र पार्टी पन्चायत ग्याम ङाला ग्लेठिम नोन तिबा हिन्ना । चुरिजा ङा खाराङ्लासि दोखाजि बिसाम ङाला आपासे २५ वर्ष दोना थे गाउँ विकासला वडा चोहो दोस्ह्युबा चिम । थेरि नोन जेठा ह्रोमि चलब लाबा चिम । थे बिबाचा न्हिदिङ न्हिदिङरि प्रधानपन्चला पद निबा दुइरि आपासेचा प्रदानपन्चला गे लाबा चिम । थे दुइरि दान्देला ह्राङ्बा ल्हाना पार्टीकादे आरेबा । ग्लेठिम तिगा बिबानोन गोबा आरेबा । थे दुइरि आपासे दान्देदोना ङानिसे खालाइला न्होङ्बा स्हिग्पा तिलाइ लाबा आरे थे ताबासे चुनोन ग्ले पार्टीरि वाङो बिदासि ङानोन थेरि वाङ्बा मुबा । ग्ले पार्टी ग्यालसाङ प्रजातन्त्र पार्टी पन्चायत उर (हलो), प्रजातन्त्रलाजा पिङ (म्हे) झण्डा मुबाचिम । थे दुइरि ङानिला थे खानालथोकग्याम उरसे डाबा मुबा ।

थेग्याम ह्राङ्से तिगा याङ्स्ह्युजि ?

ङाइ थेरि चिसि नाम्साला म्हिकादेदा ङोसेबा दुइसाङ याङ्जि । म्हिला विचार गोबारि म्याङ्जि । ग्लेठिम बिबा चुराङ्बा ताबा चिम बिबा गोबारि म्याङ्जि । २०३९ सालला चुनावरि ह्राङ्नोन उम्मेदवार दोबा सेम ताजि । उपप्रधानपन्चरि रेजि डानोन डाजि । थेराङ्नोनलासि नाम्साला म्हिला सेम डाबारि खाम्मा हेन्छे २०४३ सालरि ङा प्रधानपन्चरि रेजि थेरिनोन मुदेबासे भोट युसि डाना लाजि । ङाइ अढाइ दिङ दोना प्रधानपन्च दोमा १५ रेला तिरेम वडारि दोबा मुबा । लेङ्बा रेरि ह्युल्बाला गे लाबारि थेरि ङाला विश्वासिलो म्हिदा थान्बा मुबा । थेराङ्नोनलासि २०४९ सालरि जिल्ला विकासरि दोखाजि ह्राङ्ला पार्टीग्याम थुमकि ह्रोमि दोसि । जिल्ला विकासला पाँच नम्बर इलाका ह्रोमिला स्ह्रुगरि चिसिनोन गेलाजि । चुराङ्बा ग्लारि दोखामाहेन्छे थे बिमा फिरि सभापति, सांसद मि दोबा रहर ताबाचिम तासाइ डोबा आरेमाहेन्छे थे ग्ला उपयुक्त आताबा चिम । थेतासि लिच्छाचा ह्राङ्ला छोङ्नामदा निरन्तर पिन्बा थेन धार्मिक थुमरि वाङ्सि गे लाबारि चुबा हिन्ना ।

डाबा दुइला अनुभुतिचा खाराङ्बा मुला ?

थे दुइला ताम पाङ्सि सद्देन आरे । मुदेबानसे हाइ हाइ लासि हौसला दोन्बा मुबा । ग्रेन तामजा तिला बिसाम ङाला चु क्षमता मुबा । चु खाइमादामान कमलला म्हेन्दो ह्राङ ताना लादोला बिसि म्हान्बा मुबा । स्ह्यान तामजा गे लाबारि जिम्मेवारी काप्सि ङाला बामरि खाबा मुबा । तासाइ ङादा आँट मुबा । थेला छ्यामरि मुदेबानला ह्रोरि ज्याबान ताबा मुबा । ताङ्बान छोर्बा मुबा । थे दुइरि जिल्ला विकासग्याम खाबा भत्तासे ङाइ गोर डु गाउँ विकासला लेटरप्याड थेन नागरिकताला फारम छिसि पिन्बा मुबा ।  

ह्राङमि ल्हानान दिङ ग्लेठिम लास्ह्युबा म्हि तिनिदोनाला ग्लेठिमकि नाछालदा खाराङ्लासि गोस्ह्युबा मुला ?

ग्लेठिमरि मुबा गोबोनसे दिला तहग्याम तोरथिसि निदोला बिबा ङाला तेन्बा हिन्ना तासाइ नेपालला ग्लेठिम ज्याबा आतानि । ह्युल फेल्गेबा होना बिमाइ ह्राङ्ला फो प्लिङ्बाला, भ्रष्टाचारीला ग्लेठिम ल्हाना ताजि । पार्टीकादे दान्जि । खाइमाइ ह्युल्बाला हितला लागिरि पार्टी आनिनि । मुदेबान पार्टीकादेला सिद्धान्त ज्याबा मुसाइ ह्रेवारि लागु लाबारि आखाम्नि । जेक्खे भोटला ग्लेठिमजे ताजि । थेसेलासि ह्युल झनझन प्राङ्बो ताबान निबा मुला । थेराङ ताबासेन दान्दे भ्रष्टाचार मुक्त सरकार स्हेङ्ला बिसि ङ्योलोकग्याम जेन्जी पुस्ता खाबा मुला । थेनि न्हाङरिनोन सेम गि ताबा म्राङ्बा आरे । गिसेम गिला काङ डुइबा प्रथाकादे झन ल्हेसि निबान मुला । छारछार गोबोनकादे खाबा मुला । दामोसे ह्याङ ह्राङ्सेन गोतोसेला मुला । ह्युलदा सोना लाबा, फेल्गेना लाबा, भ्रष्टाचार आलाबा पार्टीदा तिनि दाम्तोबा म्राङ्मुला ।

थे दुइरि ह्राङ्ला डोबाचा कादे मुबा ?

नाम्सारि लोप्खाङ आरेबा । तोङ धर्मसालरि जनहित लोप्खाङ मुबा । थेरि घण्टा सोम ब्लि ब्रासि पाटी पुइसि डोबारि नितोबा । थेरि ङाइ डा ङ्हादोना डोजि । थे बिमा फिरि डा आरेमाला पुलसे डोबा थेदोनाजे ताजि ।

थेनोन दुःखसे लामा ङा थेन आपासे ह्राङ्ला नाम्सा खागसिरि २०३९ सालरि सेतिदेवि प्रा. वि.लोप्खाङ बासि ठोङ्जि । थे दुइरि नाम्साला म्हिकादेसे ङानिदा रा, म्हे छातोबा, छे खान्दोबा कोलाकादे बेनान न्होङ्ना लाजि बिसि केबा मुबा ।

थे बिमा लिच्छाचा ङ्हाच्छा ङा डोबा लोप्खाङ जनहित माविरि कुलचन्द्र अधिकारी डिछ्याना दाछोकला चोहो मुबा दुइरि न्होर डिपोजिट थान्आखाम्ना मावि लोप्खाङ निमाविरि ताइबा मुबा । थे दुइरि खालाइसेन न्होर आयुमा ङाइ ५१ तोङ्जा ५ ग्यार्जा न्होर डिपोजिट लासि थे लोप्खाङदा दोसि मावि ताना लाबा मुबा । थे लिच्छा नोन लोप्खाङदा १२ डा  दोना दोना लाबारि ङानि मोक्कोन डिक्सि न्हिदिङ न्होरकि अभियान तिसि २५ बुम न्होर फुङ्लासि अक्षय कोष स्हेङ्माहेन्छे लोप्खाङरि १२ डा दोना क्लास ताजि । दान्दे ताबान मुला ।    

ह्राङ्ला छोङ्नामचा तिगा मुबा थे दुइरि ?

ङाइ ङ्हाच्छा ङ्हाच्छा सिन्धुलीला सित्का, झाँगाझोलि, रातामाटे क्यर्से ख्रेला, बेने लारि नाम्सारि मुइ बासि छोङ लाबा मुबा । थे दुइरि तोङ्जा, तोङ्जा ग्यार्जा ङ्हारि लाइनु मुबा मुइ याङ्बा मुबा । थे मुइकादे बासि चुङ्मा ग्यार्जा, ग्यार्जा गाङ्साल नाफा चिमुबा । लिच्छा खासिचा देसि सारला छोङ लाजि । क्योलोलो नेपालरि देसि सार खाबा मुबा । थे दुइरि याम्बुसे धुलिखेलरि सार बोर्सि एक नम्बर थुमला सानाम्पाकादेदा चुङ्बा मुबा । थे दुइरि सार बोरा नाङरि सिका न्हिसे मोहार नाफा ताबा मुबा । ङाला छोङ्नाम ल्हेसि निबान चुग्याम हिन्ना । छ्योआछ्यो च्युइ दिङ ङाइ सारला छोङ लाबा मुबा । थे लिच्छाहेन्छे निर्माणला गे लाबारि बिसि सर्व उद्दार निर्माण सेवा कम्पनी ङा थेन हरि लामा डिक्सि निर्माणला गेकादे, ठेक्का पट्टला गेकादे लाजि । लिच्छा थे हरिदान जिम्मा पिन्सि ङाजा ए वान विल्र्डस् चु ङालान कम्पनी मुबा थेरिन गे लाजि । दान्देजा थे कम्पनी  कोलासेन च्याबा मुला । चुसे याम्बुला महराजगन्जरि १४ तलाला अपार्टमेन्ट स्हेङबान मुला । थेराङ्नोनलासि तराइरि नोन निर्माणला गे लाबान मुला । थेसे बिपी राजमार्गरि नोन क्रसरला गे लाबा मुला बिदासि कोलासे पाङ्बामुला, ङाजा आदोजि ।

चु दुइ दोना दोखामा ह्राङ्से तामाङ ह्युल्बा खाराङ्बा स्यापस्ह्युजि ?

ह्याङला म्हि ल्हानान सोझो । म्हिसे तिगा बिजि थेनोन ह्या बिला । सेम नेम्बा । लुबारि आसेबा । चुनाबला दुइरिकेर मि कपनाङ आइराक थेन स्या दुम्बा गिरि ग्युर्बा ताला । स्ह्यान दुइरि नोन नाम आला, आइराक आथुङ्दे ताम आखा । आइराक थुङ्माहेन्छे मुतेबा जाम्बुलिङला आखेल्बा ताम लाला, म्हिला ताम लाला । तोबा ग्लारि ताम लादोमा थेरि जिरो ताला । खाइमादोना ह्याङ्ला तामाङ ह्युल्बासे आइराक अख्ला थेदोना ह्याङ्ला बिबा ह्राङ्बा गे नाम आता । जाजाकार फ्युक्पो तासाम म्रिङ ह्रुप्ला । खाइमाइ ताम गोसि ङ्हाच्छा वाङ्सि गे लाआखाम । जेक्खे ज्यार्दिला मेजे दोला । ह्युल, ह्युल्बा पोबाला लागिरि ओथेबा बहुदल खाजि, लोकतन्त्र खाजि, गणतन्त्र खाजि लिच्छारि जेन्जी ङ्योलोक नोन तासि खाजि तासाइ तामाङदा दोत नोन चेत आखाबा म्राङ्मा उदेक छोर्ला । उदिदि ब्रिबा डोबा कोलाकादे ल्हानाह्राङ्बा फिह्युलरि । खाइमादोना फिह्युलरि मुबा थे कोलाकादे ह्राङ्ला ह्युलरि खासि चुला परिवेशदा गोसि ङ्हाच्छा आवाङ थेदुइदोना ह्याङ्से ग्रेन आस आलासाइ ताला । तिल्दाबिसाम फिरि ह्याङ्ला म्हि आरे । म्हिसे ना बिसि खालाइसे पिन्सेला आरे । थेसेलामा ह्राङ्ला काङरि रापखाम्बा क्षमता स्होखाम्तोला ।

ह्राङमि ङ्हाच्छाला पुस्ताला म्हि थे दुइरि तामाङ ह्युल्बाला रिमठिमकादे खाराङ्बा म्राङ्स्ह्युबा मुबा ?

बिमुला ले रिमठिम म्हाइसाम तेमाल । छ्योइ म्हाइसाम ह्रिस्याङ्गो । ह्रिस्याङ्गोला लामा बदासि गेवा लाजि बिसाम साङ्गेला स्हिङ्खामरि दोला बिदासि ओन्मा आपा आखेहेन्छेन पाङ्बा थेबा मुबा । रिमठिममि ल्हानाह्राङ्बा ह्याङ तामाङला सिबा, म्हाबा, गेवा, छेवार, ब्रेल्साङल बेनान गि नोनका जेक्खे तिला हिन्ना बिसाम ग्ला आन्सार जाक्कर फेबा मुला । तिल्माला दुइरि म्हि ल्हाना फान्बा मुबा । तिल्दामान रिमठिमला गे देङ्से लाबा मुबा । देङ्से लामा थिति विधि बेनान तामुबा । दान्देला म्हिदा फान्बा आदा ल्हानान व्यस्त ताला तिल्दामान गे लामा तुन्नारि लाउ बिला जन्सेम विधिजेन ताला । उदाहरणला लागिरि बिदोमा तिल्मा सोम्रे दोना लाबा गेवा दान्दे तिरेरिन जिन्बा मुला । चुह्राङ्बान स्ह्रुगसे ङ्हाच्छा निमा न्हाङ्गारला रेरि ह्याङ्ला छार पुस्तासे खराङ्लासि गोसे ह्याङ्ला रिमठिम ? ग्योइ म्हाबान मुला । छार पुस्तासे दान्दे ह्राङ्ला ग्योइ आपाङ । चुराङ्लासि निमा न्हाङ्गार मिनजेन तामाङ ताला थेला खाच्युबाइ ङोसेबा आताह्राङ म्हान्मुला । थेसेलामा तामाङला मिनरि ठोङ्बा गेन्दुन थेन ह्याङ्से ह्राङ्ला जाजाकोलाकादेदा ग्योइ, रिमठिम, धर्मला थुमरि दान्देहेन्छेन लोप्सि बोर्तोला ।

ह्राङ म्हेन्दो गिक छ्योर्तेन टासी तामाङ गुम्बाला स्हेङ्खेन नोन हिन्ना चु गोन्बो खराङ्लासि चु दोना दोखाजि ?

चुरि ङ्हाच्छा थानथान सा मुबा । थेरि तामाङला गोन्बो स्होबा बिसि कर्मसिद्धि म्हेमे, मान बहादुर लामा, उदय लामा, हरि लामा, डम्बर लामा, गणेश घिसिङ, दोर्जे गोले, डिल्लीराम लामा, मेघबहादुर गोले, साहिला लामातेन ङानिकादे फुङ्तासि अवधारणा तयार लाजि । थेला लागिरि कर्मसिद्धि लामासे पेमा छोक्लिङ छोक्पा तामाङ गुठी २०५४ सालरि स्हेङ्जि । थे दुइरि मानबहादुर लामादा चोहो स्होबा मुबा । ङाजा स्यानचोहो दोबा मुबा । तिलाइ दिङ लिच्छा थे थानथान सा (१ रोपनी ८ आना) जोरपाटी गाविससे गुम्बा ओसेम मठ लाथान स्हेङ्बाला लागिरि बिसि पेमा छोक्लिङ छोक्पा तामाङ गुठीदा स्विकृत पिन्बा मुबा । थे सारि ज्यार्दिसे पिपल थेन डहुला दोङ सुमुबा । थेदा ङाइ दाहिने यासे पिपल थेन देब्रे यासे डहु दोङ्दा फ्लोक्सि छ्योआछ्यो १०० मिटर ज्याङ्होना सुबा मुबा । लिच्छा सडक फेल्ना लाबा ताङरि डहुचा स्याप्पा मुबा बिसाम पिपल ह्राङ्निसे दान्देनोन म्राङ्बारि खाम्ला । रेमरेम चुर्ला ज्यार्दिकादेतेन छेतोजि । सालाङ्बा दुइरिन थेनिकादेसे फाइ बासि क्याकाजि । कोइसे कृष्णला लाथान स्होखाजि । तासाइ मुदेबान तामाङ गि तासि थेनिदा ताप्सि गोन्बोला जग युजि । म्हिसे छुच्चा बिसाइ तिगादाम्मान बिसाइ बिशेषलासि कर्मसिद्धि लामाला चुरि ग्रेन योगदान मुला । गोन्बोला लागिरि गेवा लासि ब्राबा लामाकादेदा थे दुइरि २० रुपियाँ हिन्नाइ युपुङ्बा मुबा ह्रोसे । खालाइदा इँट्टा, खालाइदा बालुवा, खालाइदा सिमेन्टि सुताइ ह्रिसि बासि गोन्बो राप्जि । ग्ला ग्लाला मुदेबान तामाङ, सेर्पा, बाइ, बोइ, गाविस, नगरपालिकाहेन्से फिह्युल्पा दोनासे पिन्बा छ्याम थेन ह्रोसे लामा तिनि तामाङला केन्द्रीय गोन्बो दोबा मुला । आउदिन सेम ताङ्बा मुला ।

गोन्बोला न्हाङ थेन फिक्र्यापला संरचना खाजिबा तोसोसे जेबा मुला थेराङ्नोनलासि न्हाङ्ला ग्युइचा कात्तेबा कोङ्बा स्होबा मुला ? 

गोन्बोसे पिन्बा बिबान ग्युइ हिन्ना । चुरि दाछोक ताला, ल्होलो ल्होलो दुइछेनकादेरि गेताङ ताला, थेरि रिन्पोछेकादे फेप्काला, धर्मला ल्होलो नुरकादेरि प्रवचन ताला । थेरि बोकिन्सि ङ्यान्सि गोसि ह्राङ्से ह्रवारि लागु लाखाम्जि बिसाम थेनोन ग्युइ ताला । छ्योइला शिल पालनाजे लाखाम्साइ थेसे ल्हानान ग्युइ याङ्जि बिसि म्हान्तोला । तिल्माला रेरि स्यार्बाकादे सिमा थेनिला म्रिङ्म्हेमेकादे म्हानि लासि दुर्सारि दोमा ह्याङ्जा उदेक तामुबा । वास्ताबरि म्हिसे बौद्ध धर्म गोसि निमा हेन्छे तोबा महसुुस लाजि ओम तामाङ गोन्बोरि नोन २०६७ सालरि कर्मसिद्धि म्हेमेसे खण्डोमा म्हानिपा आमा छोक्बा स्हेङ्जि । थेसेलामा आमाकादे, जामेकादे, चाङकादे दिन्ना तिरेम बोकिन्सि छ्योइ डोबारि चुजि । दान्दे थेनोन आमाकादे छ्योइ छार्बा मुला । म्हानि लाबा मुला । माला डाङ्बा मुला । ने कोर लामुला । दुइछेन ङोसेबा मुला । लामा, रिन्पोछेकादे ङोसेबा मुला । चु म्राङ्मा धार्मिक थुमरि उथल पुथल नोन ताबा ङादा छोर्बा मुला । तसाइ ग्युइ बिबा स्हे कात्तेन किन्साइ आछ्योबा, कात्तेन पिन्साइ आबेबा स्हे हिन्ना । थेदा कादे कोङ्ना लाबा बिबा ह्राङरिन भर परब ताबा हिन्ना । नाङ्साल ताङरि म्हार युबा ह्राङ गोन्बोसे कात्ते खाम्बाला ग्युइ पिन्बा गेचा लासिन चिबा मुला ।  

चुरि दान्दे साप्तो किन्बादा खाराङ्बा डिछ्याकादे लाबा मुला ?

दान्दे तामाङ गोन्बो ह्राङ्ला नीतिरि चलब ताबा मुबा । चुरि लामा, निर्माण, भान्सालतेन ल्होलो ल्होलो विभाग स्हेङ्बा मुला । थेनिसे गेलासि चिबा मुला । थे आन्सार गोन्बोरि तोबा मुदेबान स्हेदा डुप्ना लासि साप्तो किन्बाकादेदा साप्तोनकादे पिन्सि खाबा मुला । बिशेषलासि सिबा म्हाबा थेन गेवा ग्रालदा प्राथामिकता पिन्बा मुला । थेसे लामाइनोन स्यार, ल्हो, न्हुप, ज्याङ बेनान ग्लाला तामाङसे चु गोन्बो ह्याङ्ला होइ बिसि गर्व लाबा मुला थे नोन ताङ्बाला ताम हिन्ना । दामोसे गोन्बो चलब ताबाला लागिरि ५० बुम हेन्छे करोड गि दोना न्होर ह्रुपलासि अक्षय कोष स्हेङ्तोला । थे तासाम ह्याङ्ला धर्म टाम्ना लाबारि चुसे ल्हालान ह्रो लाला बिबा म्हान्बा मुला ।  

पेमा छोक्लिङ छोक्पा तामाङ गुठीसेचा तिगा गे लाबा मुला ?

ह्याङ तामाङकादे नाम्सा ख्लासि शहररि दोखाबा मुला । च्याङ्नारि नोन बौद्धरि स्ह्युबा तामाङकादेदा सिबा म्हाबा ताबा दुइरि न्होरकि, भौतिक स्ह्रुगरि ह्रो लादोला बिबा दोन्ता थोसि काभ्रे, सिन्धुपाल्चोक, रामेछाप, मकवानपुर, ओखलढुंगातेन स्यान्दो ग्लाला तामाङकादे ह्रुप तासि २०५४ सालरि स्हेङ्बा गोरगि गुठी हिन्ना चु । दान्दे ङाइ नोन चोहोदोसि गे लासि चिबा मुला । ङानिला गुठीरि ९० धुरि मुला । थेनिसे लादाङसि ५०÷५० रुपिया न्होर लेवीला स्ह्रुगरि गुठीदा फाबा मुला बिसाम गुठीयार न्हाङरि खालाइला दिमरि सिबाम्हाबा तामा मुदेबान गुठीयारसे २÷२ ग्यार्जा न्होर ह्रुप्सि गुठीला मिनग्याम थे दिमथेमेदा १७,३००।– पिन्बान खाबा मुला । दारेमचा चुदा काप्सि ५० तोङ्जा दोना पिन्बा ग्रोइ ताबान मुला । गेन्दुनकि आप्ता ताबा लिच्छा कार्यन्वयनरि बोर्सेला मुला । दान्दे खालाइसे न्होर गुठीदा दोन्जि बिसाम थेदा गुठीला ह्रोमि पिन्बा प्रावधान मुला ।  
   
मुदेबान तामाङदा तिगा सुङ्ला ?

खाच्युबाइ तामाङसे धार्मिक ग्लारि ग्लेठिम आलागाइ । रिमठिमला मिनरि केम आइराकदा प्राथामिकता आपिन्गाइ । ह्राङ्ला ग्योइ, रिमठिम, धर्मला थुमरि ह्राङ्ला जाजाकोलाकादेदा लोप्सि थेनिदा ङ्हाच्छा दोनालाइ थेन ग्रेन तामजा दान्देला दुइरि ग्युइसेर आरेसाम ल्हानान थुमरि लिच्छा ताबासेलामा ह्राङ्ला जा जामेदा ग्युइसेररि छार्ना लातोजि बिसि पाङ्ला ।