याम्बु १ ख्रेला । सरकारी गेदोइरि आमाग्योइ कार्यान्वयन दातेनोन क्योङ स्ह्रुगरि ताबारि आखाम्बा सरोकारवालाजुगुसे पाङ्बा मुला । नेपाल आदिवासी जनजाति स्योमि गेन्दुनछेन (फोनिज) उपत्यका प्रदेश समन्वय दाछोकसे नाबिङरे याम्बुरि आयोजित ‘फोनिज संवाद’ गेताङरि बोकिन्बा वक्ताजुगुसे बागमती प्रदेश सरकारसे गेदोइ ग्योइला स्ह्रुगरि लागू लाबा बाइ ग्योइ थेन तामाङ ग्योइला कार्यान्वयनरि नीतिगत ओसेम ह्रेवाकि जटिलता ओस्बान मुबा पाङ्बा हिन्ना ।

‘बागमती प्रदेश सरकारसे गेदोइ ग्योइला स्ह्रुगरि प्रयोगरि बाचिबा बाइ ग्योइ थेन तामाङ ग्योइला कार्यान्वयन, काक्ता थेन चुनौती’ नुरला संवाद गेताङरि ऐन आंशिक स्ह्रुगरि कार्यान्वयनरि खासाइ नोन तोबा विनियमावली आस्हेङ्मा कार्यान्वयन प्रक्रिया जटिल दोबा धारणा व्यक्त लाबा मुबा ।

नेपाल आदिवासी जनजाति आयोगला चोहो रामबहादुर थापा मगरसे आमाग्योइ संवैधानिक याङ्ताम ताबा उल्लेख लाबान थेला कार्यान्वयनला लागि आयोगसे निरन्तर सरकारला सुझाव पिन्सिकेन खाबा पाङ्जि । डुप्बा स्रोत थेन साधनला ल्हानाबिमा ल्हाना उपयोग लाबान कार्यान्वयन व्हना ङ्हाच्छा वाङ्तोबा थेला ताम मुबा ।

चोहो मगरसे बिजि, ‘आमाग्योइ संवैधानिक याङ्ताम हिन्ना बिसिमाम आयोगसे सरकारदा सिफारिस लासिकेन खाबा मुला । सरकारी गेदोइला ग्योइ स्होबा कानुन नोन स्होजिन्बा मुला । दारे ‘इफ’ थेन ‘बट’ बिसि चिबा आहिन, कार्यान्वयन लातोला ।’ थेसे सरकारसे स्होबा कानुन कार्यान्वयन लाबा दायित्व नोन सरकारलान ताबा उल्लेख लाबान मोक्कोनसे ह्राङ्ह्राङ्ला जिम्मेवारी गोसि ङ्हाच्छा वाङ्तोबारि बाङ पिन्जि ।

नेपाल सरकार ऊर्जा ब्लोनखाङला छ्यागाउराइ रुद्रसिंह तामाङसे आमाग्योइला ख्युरछ्या थेन ल्हेछ्या समुदाय थेन दिमहेन्सेन तितोबा पाङ्जि । आमाग्योइदा सरकारी गेदोइला ग्योइ कापाङ लाबा जेक्खे तोतेबा आताना ग्युइसेर थेन ह्रेवारि प्रयोग ल्हेना लातोबा थेला ताम मुबा ।

आदिवासी जनजाति उत्थान ग्याल्साङ प्रतिष्ठानला स्यानचोहो रेशम गुरुङसे नीति स्होसाइ नोन कार्यान्वयन ताबारि आखाम्बा ग्रेन काक्ता ताबा पाङ्जि । बागमती प्रदेशरि बाइ ग्योइ थेन तामाङ ग्योइदा सरकारी गेदोइला ग्योइला स्ह्रुगरि ङ्हाच्छा बोर्बा प्रक्रिया उपलब्धिमूलक ताबा उल्लेख लाबान थेसे प्रदेशन्हाङरि मुबा अल्पसङ्ख्यक ग्योइला सुताइ ताङ स्होसि रेमदाङ्से कार्यान्वयन लाबारि सुझाव पिन्जि ।

गेताङरि ग्योइ आयोगला ग्यात्थो गाउराइ डा. लोकबहादुर लोप्चनसे ‘प्रदेश सरकारी गेदोइला ग्योइ कार्यान्वयन, लोप्बा थेन खाबा रेला गेछो’ नुररि गेस्यो प्रस्तुत लाजि । गेस्योरि आमाग्योइला दोःपा नियुक्त तासाइ नोन गेदिमरि वाङ्आम्याङ्बा, ऐन ओसेम नियम स्हेङ्बारि म्राङ्बा काक्ता, कार्यान्वयन लाबा जिम्मेवार निकाय स्पष्ट आताबा, अल्पसङ्ख्यक ग्योइला सम्बोधन आताबा ह्राङ्बा चुनौतीजुगु उल्लेख लाबा मुबा ।

रिमठिम ब्लोनखाङला स्यानगाउराइ ओसेम पर्यटन विभागला ग्रेन्पो पवन पोखरेलसे बागमती प्रदेशरि बाइ ग्योइ थेन तामाङ ग्योइदा सरकारी गेदोइला ग्योइला स्ह्रुगरि कार्यान्वयन लाबारि ल्होलो पहल तासिकेन खाबा पाङ्जि । दुगु २४ गतेदा ग्योइ दिवस कापाङ लासि थेकुनु सार्वजनिक बिदा पिन्बा आमाग्योइ फिला डेनला संकेत ताबा थेला पाङ्बा मुबा । रेमरेमला सरकार पोबा थेन ग्यालठिपा अस्थिरतासे समन्वयरि काक्ता केबा थेसे पाङ्जि ।

नेपाल आदिवासी जनजाति गेन्दुनछेन संघीय सेङ्जाङला ग्रेनगाउराइ दिवस राईसे आमाग्योइदा सरकारी गेदोइला ग्योइला स्ह्रुगरि कार्यान्वयन लाबारि क्योङ समाज नोन सक्रिय तातोबा पाङ्जि । संघीयता थेन ह्युलठिम ह्रेङ्बा ङ्योलोकला ऐतिहासिक डुप्बा ताबा उल्लेख लाबान थेसे बागमती प्रदेशरि बाइ ग्योइ थेन तामाङ ग्योइ सरकारी गेदोइला ग्योइला स्ह्रुगरि कार्यान्वयन ताबा आदिवासी ङ्योलोकलान महत्वपूर्ण डुप्बा हिन्ना बिबा धारणा थान्जि ।

नेपाल आदिवासी जनजाति स्योमि गेन्दुनछेन (फोनिज) ला चोहो लक्की चौधरीसे आमाग्योइ स्योनाम ल्हेछ्यारि ग्याल्साला लगानी आउदिन च्याङ्ना मुबा पाङ्जि । मोक्कोन आमाग्योइदा कार्यान्वयनरि बाबारि ग्युइसेर थुमरि विशेष बाङ पिन्तोबा थेसे पाङ्जि । यान्पाङ स्हेग्याम थेन स्योमिला भूमिका सरोकारवालादा छोर्ना लाबा ताबा उल्लेख लाबान थेसे दिङ ङ्ही बिमा ल्हाना दुइ थाल्मा नोन बागमती प्रदेशरि ऐनला क्योङ कार्यान्वयन आतामा दुःखद ताबा पाङ्जि । थेसे ऐन कार्यान्वयनला लागि विनियमावली योनान स्हेङ्सि प्रदेश सरकारसे गम्भीर ध्यान पिन्तोबा ह्रिजि ।

प्रशान्त मालीला चोहोदानरि स्योल्बा गेताङ्ला सहजीकरण फोनिजला सङ्घीय ग्रेनगाउराइ समीर बलामीसे लाबा मुबा । संवाद गेताङरि फोनिज उपत्यका प्रदेश समन्वय दाछोकला पदाधिकारी ओसेम ह्रोमि, नेवा ग्याल्साङ स्योमि दबु थेन फोनिज आबद्ध स्योमिकादेसे बोकिन्बा मुबा । फोनिजले मुतेबा ला समसामयिक नुररि ‘फोनिज संवाद’ गेताङ आयोजना लाबा आप्ता लाबा उन्पाङ्बा मुला ।

ग्योइ आयोगला सिफारिसरि बागमती प्रदेश सरकारसे २०८० नाम्दुङ २३ गते ऐन स्होसि प्रमाणीकरण लासाइ नोन दिङ ङ्ही ला ङ्ही थाल्जिन्मा सुताइ तामाङ थेन बाइ ग्योइला सरकारी गेदोइ ग्योइला स्ह्रुगरि कार्यान्वयन कोल्बा बिबान सरोकारवालाजुगुसे सरकारला ध्यानाकर्षण लाबा मुला । 

(छिगकि दोनः थाल्मा– बित्तिसक्दा, गेदोइ– कामकाजी, क्योङ– पूर्ण, ख्रेला– माघ, स्ह्रुग– रुप, स्योमि– पत्रकार, गेन्दुनछेन– महासंघ, दाछोक– समिति, नाबिङरे– बुधबार, ह्रेवाकि– व्यवहारिक, काक्ता– समस्या, याङ्ताम– अधिकार, डुप्बा– उपलब्ध, व्हना– तर्फ, ब्लोनखाङ– मन्त्रालय, छ्यागाउराइ– सहसचिव, ख्युरछ्या– संरक्षण, ल्हेछ्या– संबर्धन, कापाङ– घोषणा, ग्युइसेर– शिक्षा, ग्याल्साङ– राष्ट्रिय, ताङ– सूचि, रेमदाङ्से– क्रमबद्ध, ग्यात्थो– कार्यबहाक, गेछो– कार्यदिशा, गेस्यो– कार्यपत्र, दोःपा– अनुवादक, स्यानगाउराइ– सहसचिव, दुगु– वैशाख, ग्यालठिपा– राजनीतिक, सेङ्जाङ– परिषद्, ह्युलठिम– संविधान, ङ्योलोक– आन्दोलन, स्योनाम– पत्रकारिता, ग्याल्सा– राष्ट्र, यान्पाङ– संचार, स्हेग्याम– माध्यम, स्योल्बा– सम्पन्न, आप्ता– निर्णय, उन्पाङ्बा– जनाएको, नाम्दुङ– चैत)